Rada Europejska jest instytucją nie przewidzianą traktatami założycielskimi Wspólnot Europejskich. Jej początki sięgają wczesnych lat sześćdziesiątych. Wykształciła się z tzw. konferencji na szczycie. Uczestniczyli w nich szefowie państw lub rządów, a od konferencji w Hadze również ministrowie spraw zagranicznych i Przewodniczący Komisji. Podczas konferencji w Paryżu w 1974 r. szefowie państw i rządów postanowili spotykać się regularnie trzy razy do roku, jeden raz w Brukseli i dwa razy w stolicach lub innych miastach państw członkowskich. Natomiast nazwa „Rada Europejska” funkcjonuje od spotkania w Dublinie w marcu 1975 r.

Podstawy prawne funkcjonowania Rady Europejskiej

Formalne podstawy funkcjonowania Rady Europejskiej zostały ustanowione w 1986 r. w Jednolitym Akcie Europejskim (art. 2). Ww. Akt nie określił zakresu kompetencji Rady Europejskiej oraz jej charakteru prawnego. Zawarte w nim postanowienia zostały powtórzone w art. 4 [D] Traktatu o Unii Europejskiej i aktualnie stanowią podstawę prawną działalności Rady Europejskiej.

Siedziba Rady Europejskiej

Rada Europejska nie ma stałej siedziby. Zbiera się każdorazowo w stolicy lub innym mieście państwa, które aktualnie przewodniczy Radzie Unii Europejskiej.

Skład i funkcjonowanie Rady Europejskiej

Zgodnie z art. 4 [D] Traktatu o Unii Europejskiej w skład Rady Europejskiej wchodzą głowy państw (dotyczy Prezydenta Francji i Finlandii) lub szefowie rządów państw członkowskich i Przewodniczący Komisji Europejskiej. Towarzyszą im ministrowie spraw zagranicznych oraz jeden członek Komisji. Ponadto, zgodnie z deklaracją nr 4 do dołączoną do Aktu Końcowego Konferencji z Maastricht, Przewodniczący Rady Europejskiej zaprasza ministrów gospodarki i finansów do uczestniczenia w jej posiedzeniach, jeśli rozważa ona kwestie związane z Unią Gospodarczo-Walutową. Rada Europejska zbiera się co najmniej dwa razy do roku, pod przewodnictwem głowy państwa lub szefa rządu państwa członkowskiego, które aktualnie sprawuje przewodnictwo w Radzie Unii Europejskiej.

Kompetencje Rady Europejskiej

Po raz pierwszy kompetencje Rady Europejskiej zostały określone w Deklaracji Londyńskiej z czerwca 1977 r. Postanowienia te zostały rozbudowane i doprecyzowane w Uroczystej Deklaracji o Unii Europejskiej, przyjętej na szczycie w Stuttgarcie 19.06.1983 r. Pierwszym traktatem, w którym sformułowano kompetencji Rady Europejskiej jest Traktat z Maastricht. Zgodnie z art. 4 [D] Traktatu, Rada Europejska nadaje Unii impuls niezbędny do jej rozwoju i określa ogólne wytyczne odnośnie jej polityki. Rada Europejska składa Parlamentowi Europejskiemu sprawozdanie po każdym swoim posiedzeniu i roczne, pisemne sprawozdanie o postępie osiągniętym przez Unię.

Rada Europejska zajmuje się sprawami, które ze względu na swoją wagę nie mogą być rozstrzygnięte na niższym szczeblu. Decyzje przez nią podejmowane nie mają mocy wiążącej, ale ich znaczenie polityczne znajduje one odzwierciedlenie w aktach prawnych podejmowanych przez instytucje UE. Art. 7 [F.1] Traktatu o Unii Europejskiej daje prawo do stosowania sankcji wobec państw, które w poważny i trwały sposób naruszają zasady wolności, demokracji, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności oraz rządów prawa. Ponadto, zgodnie z art. 121 [109 j] Traktatu o Wspólnocie Europejskiej to właśnie Rada „zbierająca się w składzie głów państw lub szefów rządów” podejmowała niektóre decyzje w obszarze Unii Gospodarczo-Walutowej, np. o rozpoczęciu trzeciego etapu integracji walutowej.

Z prawnego punktu widzenie, Rada Europejska jest instytucją UE, ale nie jest organem Wspólnotowym. Charakter tej instytucji i specyfika współzależności pomiędzy Wspólnotami a Unią powodują, że jej decyzje mają istotne znaczenie w obszarze działań wspólnotowych.

Rada Unii Europejskiej jest organem o zasadniczym znaczeniu w procesie podejmowania decyzji i tworzenia prawa w Unii Europejskiej. Początkowo każda z trzech Wspólnot miała swoją Radę Ministrów, które w rezultacie Traktatu Fuzyjnego z 1965 roku zostały połączone w jeden wspólny organ. w 1993 nazwa tej instytucji została zmieniona na „Rada Unii Europejskiej”. Jest to z prawnego punktu widzenia organ Wspólnot, a nie UE. Podstawa prawne funkcjonowania to art. 202-210 oraz Regulamin proceduralny z 1999 roku. Zgodnie z decyzją Rady Europejskiej w Edynburgu (1992 r.) siedzibą Rady jest Bruksela. Tam odbywają się spotkania poszczególnych Rad, za wyjątkiem kwietnia, czerwca i października, kiedy to posiedzenia odbywają się w Luksemburgu.

Skład Rady Unii Europejskiej

Zgodnie z art. 203 TWE w skład Rady wchodzą przedstawiciele państw członkowskich na szczeblu ministerialnym. Mogą to być ministrowie, wiceministrowie lub nawet sekretarze i podsekretarze Stanu, ale muszą zostać upoważnieni do zaciągania zobowiązań w imieniu swoich rządów. Ale tylko członkowie Rady o statusie ministra mogą głosować na posiedzeniach Rady. Sekretarze Stanu mogą zastępować ministrów, ale bez prawa do głosowania. w Radzie zasiada po 1 ministrze delegowanym przez rząd każdego kraju reprezentując interesy poszczególnych państw-członków Unii. Sama Rada jest organem o charakterze międzyrządowym. W zależności od rodzaju spraw jakimi się zajmuje, poszczególne rządy delegują na nią odpowiednich ministrów. Oznacza to, że istnieje faktycznie kilka Rad, z których każda zajmuje się inną dziedziną. Obecnie odbywają się następujące Rady: spraw ogólnych (ministrowie spraw zagranicznych), spraw ekonomicznych i finansów (ministrowie finansów), spraw wewnętrznych i obrony cywilnej, sprawiedliwości, rolnictwa, rynku wewnętrznego, badań naukowych, środowiska, rybołówstwa, transportu i telekomunikacji, zatrudnienia i polityki socjalnej, przemysłu i energetyki, budżetu, rozwoju, konsumentów i turystyki, edukacji i młodzieży, zdrowia, kultury. Rady ds. ogólnych, rolnictwa, gospodarki i finansów, spotykają się co miesiąc. Pozostałe Rady przynajmniej raz w roku. Oprócz ww. Rad w razie konieczności mogą się również odbywać posiedzenia o charakterze nieformalnym.

Przewodnictwo w Radzie

Przewodnictwo w Radzie pełnią rotacyjnie poszczególne państwa w okresach półrocznych (mówimy o tzw. prezydencji), zgodnie z kolejnością uzgodnioną jednomyślnie przez wszystkie państwa członkowskie. Przewodniczącym Rady jest zawsze minister spraw zagranicznych tego państwa, które sprawuje prezydencję. W praktyce wykształciła się instytucja, w skład której wchodzą przewodniczący obecnie sprawujący kierownictwo w Radzie oraz poprzedni i przyszły przewodniczący Rady. Przewodniczący pełni funkcje o charakterze reprezentacyjnym i organizacyjnym: zwołuje posiedzenia Rady, opracowuje projekt porządku obrad, opracowuje plan pracy Rady, przeprowadza głosowania, podpisuje protokoły z posiedzeń Rady oraz akty prawne przyjęte przez nią samodzielnie lub we współpracy z Parlamentem Europejskim.

Sekretariat Generalny jest organem administracyjnym, wspomagającym prace Rady. Na jego czele stoi Sekretarz Generalny, który od wejściu w życie postanowień Traktatu Amsterdamskiego, został Wysokim Przedstawicielem Unii Europejskiej Do Spraw Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa, natomiast pracami Sekretariatu kieruje Zastępca Sekretarza Generalnego Rady. Sekretarz Generalny jest powoływany wskutek jednomyślnej decyzji Rady.
Sekretariat Generalny dzieli się na tzw. dyrekcje generalne.

Posiedzenia Rady

Rada zbiera się na swoich posiedzeniach zgodnie z kalendarzem ustalonym na początku każdej prezydencji.

Tryb podejmowania decyzji

Rada obraduje z reguły na niejawnych sesjach, na których podejmuje decyzje w drodze głosowania zwykłą większością, większością kwalifikowaną lub jednomyślnie. Zwykłą większością są przyjmowane akty o charakterze niewiążącym lub rozstrzygane kwestie techniczne. Większość kwalifikowana i jednomyślność obowiązuje w podczas podejmowania aktów prawnie wiążących. Kworum wynosi połowa plus jeden członek Rady. Podczas głosowania kwalifikowaną większością przyjęto tzw. system głosów ważonych, który ma zapewnić równowagę pomiędzy dużymi i małymi krajami.

Jeżeli Rada podejmuje uchwałę jednomyślnie, to wstrzymanie się od głosu przez ministra nie blokuje przyjęcia aktu. Natomiast w Radzie obowiązuje tzw. domniemanie weta, co oznacza, że jeśli któryś z ministrów jest nieobecny, to przyjmuje się, że jest on przeciwny. w przypadku wymogu jednomyślności powoduje, że decyzja nie może zostać podjęta.

COREPER to skrót od francuskiej nazwy Komitetu Stałych Przedstawicieli (Comité des Représentants Permanents). COREPER jest organem pomocniczym dla Rady. Odpowiada za przygotowanie prac Rady, a w praktyce prowadzi żmudne negocjacje mające na celu doprowadzenie do wypracowania wspólnego stanowiska.

W skład COREPER-u wchodzą stali przedstawiciele państw członkowskich przy Wspólnotach. Przewodniczącym jest ambasador tego państwa, które sprawuje przewodnictwo w Radzie. Na szczeblu ambasadorów (tzw. COREPER II) przygotowywane są prace Rady do spraw Ogólnych, Ekonomii i Finansów, Rozwoju. Pozostałe Rady są przygotowywane na szczeblu zastępców ambasadorów (COREPER I).

Jak sama nazwa mówi, COREPER jest organem działającym permanentnie. Funkcjonuje w oparciu o grupy robocze i komitety, w skład których wchodzą eksperci z różnych dziedzin.

Prowadząc negocjacje ambasadorowie przygotowują dwie listy spraw. Na listę a wpisują ustalenia, co do których jest zgodność pomiędzy państwami członkowskimi, natomiast na listę B wpisywane są sprawy wymagające negocjacji i dyskusji na szczeblu Rady. Ustalenia z listy można przegłosować w całości w jednym głosowaniu.

Funkcje Rady Unii Europejskiej (art. 202 TWE Rada):

• zapewnia koordynację ogólnej polityki gospodarczej członków Wspólnoty;
• posiada prawo podejmowania decyzji;
• nadaje Komisji prawo i obowiązek realizacji uchwalonych przez siebie aktów prawnych;
• może również zastrzec sobie prawo do bezpośredniego korzystania z uprawnień wykonawczych. Procedury te muszą być zgodne z zasadami i przepisami, które mają zostać uprzednio uchwalone przez Radę, podejmującą decyzję jednomyślnie na wniosek Komisji i po uzyskaniu opinii Parlamentu Europejskiego.

Funkcja prawodawcza rady (z art. 249 TWE): „W celu wykonania swoich zadań i z zachowaniem warunków przewidzianych w niniejszym Traktacie, Parlament Europejski działając z Radą, Rada i Komisja wydają rozporządzenia i dyrektywy, podejmują decyzje oraz udzielają zaleceń i opinii”.

Rada wskutek wprowadzenia procedur współpracy i współdecydowania dzieli funkcje legislacyjne z PE. Bierze udział w procedurze przyjmowania budżetu Unii. Zgodnie z art. 300 TWE ma również uprawnienia do zawierania umów międzynarodowych z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi: „W przypadku, gdy postanowienia niniejszego Traktatu przewidują zawarcie umów między Wspólnotą, a jednym lub kilkoma państwami lub organizacją międzynarodową, rokowania w sprawie ich zawarcia są prowadzone przez Komisję. z zastrzeżeniem uprawnień przyznanych w tym zakresie Komisji, będą one zawierane przez Radę, po zasięgnięciu opinii Parlamentu Europejskiego w przypadkach przewidzianych w niniejszym Traktacie”.

Rada (podobnie jak Parlament) nie posiada prawa inicjatywy legislacyjnej, gdyż kompetencje te są zastrzeżone dla Komisji. Rada może jednak zażądać przedstawienia przez Komisję projektu odpowiedniego aktu prawnego, który uzna za konieczny do realizacji celów zawartych w traktatach.

Funkcja kontrolna

Zasadniczo kontrolą przestrzegania przepisów prawa wspólnotowego zajmuje się Komisja Europejska, w pewnych sytuacjach określonych w traktacie (art. 202 TWE), Rada może sobie zastrzec prawo bezpośredniego wdrażania i kontroli przestrzegania norm wspólnotowych (np.: stosować cła antydumpingowe i opłaty wyrównawcze.

Funkcja kreacyjna

Rada ma dość duże kompetencje w kształtowaniu polityki personalnej. Powołuje członków Komitetu Ekonomiczno - Społecznego, Komitetu Regionów, Trybunału Rewidentów Księgowych (Trybunału Obrachunkowego), a również uchwala statuty dla komitetów: transportowego, monetarnego, handlowego i Europejskiego Funduszu Socjalnego. Rada może również jednomyślnie zmienić liczbę członków Komisji Europejskiej oraz zwiększyć liczbę członków Trybunału Sprawiedliwości

to organ o charakterze zarządzająco – wykonawczym. Powstał na mocy Traktatu Fuzyjnego z 1967 r. z połączenia Wysokiej Władzy EWWiS oraz Komisji EWG i Euroatomu. Członkowie Komisji są funkcjonariuszami międzynarodowymi i reprezentują interesy Wspólnot, a nie swoich państw narodowych.

Podstawa prawna

Komisja działa w oparciu o art. 211-219 TWE oraz Regulamin z 1999 r. Zgodnie z decyzją RE z 1992 r., Komisja ma swoją siedzibę w Brukseli. Większość Dyrekcji Generalnych ma również siedzibę w Brukseli, tylko niektóre mieszczą się w Luksemburgu.

Skład

Komisja liczy obecnie 20 komisarzy. Państwa członkowskie mają prawo posiadać co najmniej jednego komisarza, ale nie więcej niż dwóch. Dwóch komisarzy mają takie kraje jak Niemcy, Francja, Hiszpania, Włochy, Wielka Brytania, a pozostałe państwa po jednym.

Komisarze podejmują działania mając na uwadze dobro Unii, z tego też wzgledu sa niezależni od swoich państw, nie wolno im przyjmować instrukcji od rządów. Obowiązuje ich całkowity zakaz podejmowania innej pracy zawodowej, nawet nieodpłatnej. w przypadku naruszenia ww. zasad Trybunał Sprawiedliwości może pozbawić komisarza pełnionej funcji. Wnioski o dymisje komisarza kieruje do Trybunału Rada lub Komisja. TS może udzielić dymisji każdemu członkowi Komisji.

Powołanie

Kadencja KE trwa 5 lat. Powołanie następuje dwuetapowo. Najpierw państwa członkowskie uzgadniają jednomyślnie kandydata na przewodniczącego Komisji, który musi zostać zaakceptowany przez Parlament Europejski. w drugim etapie, w porozumieniu z kandydatem na szefa Komisji, państwa desygnują pozostałych kandydatów na członków Komisji. Proponowany skład Komisji Europejskiej musi zostać zaakceptowany w całości przez Parlament Europejski i wówczas państwa nominują Przewodniczącego oraz członków Komisji Europejskiej.

Tylko Parlament Europejski może zmusić Komisję do ustąpienia w wyniku uchwalenia wotum nieufności dla Komisji. w takim wypadku Komisja podaje się do dymisji w całości. Nie ma możliwości uchwalenia wotum nieufności dla pojedynczego członka Komisji.

Organizacja wewnętrzna

Pracami Komisji kieruje Przewodniczący. Ma on wpływ na kształtowanie polityki prowadzonej przez Komisję, uczestniczy w konsultacjach przy doborze przez państwa członkowskie kandydatów na komisarzy. Jego zadaniem jest kierowanie pracami Komisji oraz reprezentowanie jej na zewnątrz. To Przewodniczący KE dokonuje podziału obowiązków pomiędzy członkami Komisji oraz ustanawia grupy robocze złożone z komisarzy. Ponadto Przewodniczący KE zwołuje posiedzenia Komisji, zatwierdza porządek obrad, przeprowadza głosowania, a także podpisuje protokoły i akty prawne przyjmowane przez Komisję. Komisja ze swojego grona może wybrać jednego lub dwóch wiceprzewodniczących, których rola ogranicza się do zastępowania przewodniczącego w prowadzeniu obrad oraz funkcji reprezentacyjnych.

Komisarzowi w pełnieniu jego obowiązków pomaga Gabinet składający się z urzędników, którzy posiadają wysoką rangę w hierarchii urzędniczej Unii. Do ich najważniejszych funkcji należy reprezentowanie komisarza w przypadku jego nieobecności na obradach Komisji. Na czele każdej Dyrekcji Generalnej stoi jej Dyrektor Generalny, który pochodzi zawsze z innego państwa niż komisarz i odpowiada za organizację prac Dyrekcji.

Całość prac Komisji jest koordynowana przez Sekretariat Generalny na czele którego stoi Sekretarz Generalny. Jest to osoba, która ma prawo brać udział w obradach Komisji, ale nie jest jej członkiem i nie może głosować. Ponadto Sekretarz Generalny koordynuje pracę Dyrekcji Generalnych, podpisuje protokoły z posiedzeń Komisji, a także odpowiada za współpracę z odpowiednimi służbami administracyjnymi innych instytucji UE.

Organizacja pracy

Posiedzenia Komisji są zwoływane przez Przewodniczącego i odbywają się co najmniej raz w tygodniu. w razie konieczności mogą być zwołane specjalne posiedzenia – sesje nadzwyczajne. Obrady Komisji są tajne, kworum wynosi 11 komisarzy. Decyzje podejmowane są zwykłą większością głosów.

Komisja może podejmować decyzje na 3 sposoby: na posiedzeniach, w procedurze pisemnej, w procedurze delegowanej. Podczas podejmowania decyzji na posiedzeniach wymagane jest wcześniej wspomniane kworum w wysokości 11 komisarzy. w procedurze pisemnej projekt aktu prawnego jest uzgadniany i sprawdzany przez odpowiednie departamenty i służby, a następnie wędruje od komisarza do komisarza. Jeżeli żaden z członków Komisji nie zgłosi protestu co do projektu, to odpowiedni akt prawny jest przyjmowany. Jeżeli jednak któryś z komisarzy będzie miał jakieś poprawki lub uwagi, to projekt trafi do rozpatrzenia na posiedzeniu KE. Procedura delegowana polega na tym, że Komisja upoważnia jednego lub kilku członków do wydawania ściśle określonych aktów administracyjnych i środków zarządzających. Zastosowanie procedury delegowanej nie zdejmuje bynajmniej z pozostałych komisarzy odpowiedzialności za podjęte w ten sposób decyzje. Komisja w zależności od tego jak pilna jest sprawa może podejmować decyzje: w postępowaniu normalnym (5 dni), pilnym (3 dni), bardzo pilnym (12 godzin).

Funkcje

• czuwanie nad stosowaniem postanowień Traktatu i aktów podjętych na jego podstawie;
• formułowanie zaleceń i wydawanie opinii w sprawach, które są przedmiotem Traktatu, jeżeli Traktat to wyraźnie przewiduje lub Komisja uzna, że jest to konieczne;
• podejmowanie decyzji i uczestnictwa w stanowieniu aktów prawnych podejmowanych przez Radę i Parlament Europejski w sposób określony w Traktacie;
• realizacja kompetencji przyznanych Komisji przez Radę w celu wdrożenia przepisów przez nią ustanowionych.

Kontrola

KE czuwa nad tym, aby we Wspólnotach było przestrzegane prawo unijne przez inne instytucje unijne, jak też przez państwa członkowskie, obywateli oraz osoby prawne. w razie stwierdzenia naruszenia prawa wspólnotowego Komisja ma prawo wystąpić z powództwem do Trybunału Sprawiedliwości.

Prawodawcza

Komisja posiada wyłączne prawo inicjatywy legislacyjnej. RE podejmuje działania na wniosek Komisji. Inicjatywa prawodawcza jest zastrzeżona do wyłącznych kompetencji Komisji, lecz Rada lub Parlament mogą zażądać od Komisji przedstawienia określonego aktu prawnego.

W określonych sytuacjach Komisja może również samodzielnie wydawać akty prawne (rozporządzenia, dyrektywy, decyzje, zalecenia i opinie). Są to akty prawne wydawane na podstawie uprawnień delegowanych Komisji przez Radę lub na podstawie upoważnień zawartych bezpośrednio w Traktacie.

Kierowania działalnością Wspólnot

Jako organ wykonawczy odpowiada za wykonywanie rozporządzeń PE i Rady, a także za przedstawienie projektu rocznego budżetu oraz za jego wykonanie. Składa Parlamentowi sprawozdanie z jego wykonania ponosząc polityczną odpowiedzialność za jego wykonanie. Ma obowiązek corocznego raportu z funkcjonowania Wspólnot najdalej na miesiąc przed otwarciem sesji Parlamentu.

Wprowadzenie

W systemie instytucjonalnym UE funkcjonują dwa organy o charakterze sądowym. Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich [TS] i Sąd Pierwszej Instancji [SPI]. Trybunał Sprawiedliwości jest jednym z najstarszych organów, powołanym jeszcze na mocy Traktatu o EWWiS. Natomiast Sąd i Instancji jest stosunkowo młodą instytucją, gdyż został powołany dopiero w 1988 roku.

Podstawy prawne działania TS

To art. 220-245 TWE oraz Statut i Regulamin TS przyjęte na podstawie art. 245 TWE13. Siedziba Trybunału Sprawiedliwości mieści się w Luksemburgu.

Skład

Trybunał składa się z sędziów i Rzeczników Generalnych. Jeżeli Trybunał wystąpi z takim żądaniem, to liczba Rzeczników może zostać zwiększona w wyniku podjętej jednomyślnie decyzji Rady.

Każde państwo członkowskie ma prawo desygnować jednego sędziego TS, natomiast stałych Rzeczników Generalnych mają tylko większe państwa. Pozostałe miejsca są obsadzane rotacyjnie przez Rzeczników z mniejszych państw. Członkowie TS nie są w nim reprezentantami swoich państw. Trybunał jest organem całkowicie niezależnym od państw członkowskich Unii, a także od ich systemów wymiaru sprawiedliwości. Sędziowie i Rzecznicy są powoływani w drodze porozumienia państw – członków Unii na okres 6 lat. Mogą nimi być tylko osoby, które w swoich krajach spełniają warunki do zajmowania najwyższych stanowisk w systemie sądowniczym oraz dają gwarancję pełnej niezależności. Co 3 lata następuje częściowa zmiana składu TS.
Status Sędziego i Rzecznika w zasadzie nie różni się. Muszą być oni osobami niezależnymi, dlatego nie wolno im pełnić żadnych funkcji politycznych lub administracyjnych. Członkowie TS nie mogą prowadzić działalności zawodowej lub politycznej, ani zajmować jakiegokolwiek innego stanowiska. Nawet na wykonywanie zawodu nauczyciela akademickiego muszą posiadać zgodę Rady UE.

Sędziowie i Rzecznicy różnią się między sobą funkcjami. Głównym zadaniem Sędziów jest orzekanie w sprawach podlegających Trybunałowi. Natomiast Rzecznicy przygotowują i przedstawiają tzw. wnioski końcowe, które są odczytywane przed wydaniem wyroku na posiedzeniach kończących postępowanie przed Trybunałem. Wniosek końcowy jest pewnego rodzaju obiektywną propozycją rozstrzygnięcia sprawy, analizującą m. in. stan prawny, a nawet konsekwencje wydania określonego wyroku. Wnioski końcowe nie mają charakteru wiążącego dla Sędziów, ale niezwykle rzadko się zdarza, aby wyrok i jego uzasadnienie znacznie różniły się od propozycji przedstawionych przez Rzecznika.

Członkowie TS mają prawo do przywilejów i immunitetów, zgodnie z Protokołem w sprawie przywilejów i immunitetów Wspólnot Europejskich.

Organizacja i struktura administracyjna

Trybunał Sprawiedliwości nie posiada złożonej organizacji wewnętrznej, ani rozbudowanej struktury administracyjnej. Sędziowie wybierają ze swojego grona Przewodniczącego TS na okres 3 lat (z prawem wielokrotnego wyboru). Przewodniczący jest wybierany w głosowaniu tajnym, bezwzględną większością głosów. Główną funkcją Przewodniczącego TS jest kierowanie pracami Trybunału i jego administracją.

Na czele administracji TS stoi Sekretarz, który bezpośrednio kieruje jej pracą. Jest on wybierany przez Trybunał Sprawiedliwości na okres 6 lat z możliwości reelekcji. Sekretarz TS ma nie tylko funkcje o charakterze administracyjnym, ale pełni również ważne funkcje sądowe. Wspiera Przewodniczącego TS oraz innych sędziów w czynnościach urzędowych, a także ma obowiązek uczestniczyć w posiedzeniach Trybunału i jego izb. Ponadto Sekretarz odpowiada za zarządzanie finansami i sprawami księgowymi.

Organizacja prac TS

Trybunał działa na posiedzeniach plenarnych, które są ważne jeśli uczestniczy w nich przynajmniej 9 sędziów. Na żądanie strony postępowania posiedzenie TS może odbywać się w pełnym składzie. Zwykle jednak postępowania toczą się przed 3- lub 5-osobowymi izbami.

Wyroki są wydawane w trybie jawnym i uprawomocniają się z dniem ogłoszenia. Językiem roboczym TS jest francuski, ale strona postępowania ma obowiązek wybrania jednego z dziesięciu języków stosowanych w Trybunale.

Funkcje Trybunału Sprawiedliwości

Trybunał Sprawiedliwości jest organem rozstrzygających w sprawach związanych z funkcjonowaniem Wspólnot. Jego jurysdykcja może mieć charakter obligatoryjny lub fakultatywny. Trybunał stoi na straży prawa wspólnotowego i przestrzegania wynikających z niego obowiązków. Przykładami spraw w tym obszarze mogą być: skarga o stwierdzenie naruszenia przez państwo członkowskie zobowiązań wspólnotowych, skarga o stwierdzenie nieważności aktu prawnego, skarga o stwierdzenie zaniechania wydania aktu prawnego.

Drugą bardzo ważną kompetencją Trybunału jest dokonywanie wykładni prawa wspólnotowego oraz orzekanie o zgodności aktów prawa wtórnego o charakterze wiążącym z prawem pierwotnym (traktatami). Trybunał Sprawiedliwości rozpatruje również odwołania od orzeczeń Sądu i Instancji.

Sąd Pierwszej Instancji

Rada w 1988 roku ustanowiła tzw. Sąd Pierwszej Instancji. Jest to instytucja o charakterze pomocniczym wobec Trybunału Sprawiedliwości, której przekazano kompetencje orzekania w ściśle określonych obszarach prawa wspólnotowego. Od decyzji SPI przysługuje odwołanie do Trybunału Sprawiedliwości w terminie dwóch miesięcy od otrzymania orzeczenia.

Sąd Pierwszej Instancji, podobnie jak Trybunał Sprawiedliwości, ma swoją siedzibę w Luksemburgu i korzysta z zaplecza technicznego i administracyjnego TS. Ponadto posiada własną Kancelarię i Sekretarza, którego kompetencje są zdecydowanie skromniejsze od uprawnień Sekretarza TS.

SPI złożony jest z sędziów wybieranych w wyniku porozumienia pomiędzy państwami-członkami Unii na okres 6 lat z możliwością ponownego wyboru. Co 3 lata następuje wymiana części składu SPI. Sędziowie Sądu i Instancji wybierają spośród siebie Przewodniczącego na okres 3 lat z możliwością przedłużenia tego okresu. Status Sędziów SPI nie różni się od statusu Sędziów Trybunału Sprawiedliwości.

Analogicznie jak w przypadku Trybunału, Sąd Pierwszej Instancji obraduje w 3- lub 5-osobowych izbach, ale może też orzekać w pełnym składzie. w SPI nie ma Rzeczników Generalnych, nie mniej jednak, funkcję tą mogą wykonywać sędziowie SPI (za wyjątkiem Przewodniczącego).

Początkowo Sąd i Instancji miał ograniczone uprawnienia, ale z biegiem czasu zakres orzekania przez SPI był rozszerzany na nowe obszary. Aktualnie SPI może orzekać w następujących sprawach14:

• spory pomiędzy Wspólnotami i ich funkcjonariuszami,
• spory pomiędzy Komisją Europejską, a przedsiębiorstwami w obszarze działalności EWWiS,
• spory osób fizycznych i prawnych z organami Wspólnot w zakresie prawa o konkurencji i powództwa o ustalenie zaistnienia dumpingu,
• spory o odszkodowania z tytułu odpowiedzialności deliktowej za szkody wyrządzone osobom fizycznym lub prawnym działaniami organów lub funkcjonariuszy Wspólnot.

zwany Trybunałem Rewidentów Księgowych został utworzony 22 lipca 1975 roku na mocy art. 28 Traktatu Brukselskiego (traktat w sprawie reformy procedury budżetowej). Powstał w miejsce Komitetu Kontroli istniejącego w EWG i EWEA oraz kontrolera finansów działającego w EWWiS.

Trybunał Obrachunkowy działa w oparciu o art. 246-248 TWE15. Ma swoją siedzibę w Luksemburgu.

Członkowie mianowani są na 6 lat w wyniku jednomyślnej decyzji Rady Unii Europejskiej po konsultacji z PE spośród kandydatów zaproponowanych przez państwa członkowskie Unii. Osoby te powinny mieć niezbędne doświadczenie zawodowe w pracy w krajowych organach kontrolnych. Członkowie TO są niezależni od swoich państw i działają w interesie Wspólnoty. w odniesieniu do członków obowiązuje również reguła incompatibilitas, a więc zakazu łączenia niektórych funkcji. Członkowie TO, w okresie pełnienia swoich obowiązków nie mogą również podejmować żadnej działalności gospodarczej. Podobnie jak Sędziowie Trybunału Sprawiedliwości korzystają również z przywilejów i immunitetów.

Organizacja wewnętrzna Trybunału Obrachunkowego

Na czele stoi Przewodniczący, wybierany przez członków TO na okres 3 lat. Do jego głównych uprawnień należy kierowanie pracami TO oraz reprezentowanie go wobec innych instytucji.

Trybunału Obrachunkowego zajmuje się kontrolowaniem finansów wspólnotowych w zakresie ich legalności i prawidłowości. Najogólniej rzecz ujmując kontroli ze strony Trybunału Obrachunkowego podlegają wszystkie organy, instytucje i beneficjenci dysponujący środkami wspólnotowymi. Co rok Trybunał przedstawia pozostałym instytucjom Wspólnot doroczne sprawozdania.